Voor de patient

Hier vindt u meer informatie over Jicht en behandeling mogelijkheden.

Jicht: een urinezuurstapelingsziekte met acute aanvallen

Door dr Tim L Jansen en dr Matthijs Janssen, reumatologen VieCuri MC, Venlo

 

 

Wat is jicht?

In het lichaam sterven voortdurend cellen af en deze worden vervangen door nieuwe cellen. Door afbraak van de dode cellen komt de stof purine vrij, dat afgebroken wordt tot urinezuur.  Urinezuur lost in het bloed op, waarna het via de nieren uiteindelijk wordt uitgeplast. Mensen met jicht hebben veelal een lagere uitscheiding van urinezuur  waardoor ze een hoger urinezuurconcentratie in hun bloed krijgen. Bij deze hogere urinezuur waarden in het bloed, ontstaat ook een hoge concentratie in de weefsels zodat er makkelijker kristallen kunnen vormen. Het afweersysteem herkent die kristallen als indringers en gaat aan de slag om ze op te ruimen. De pijnlijke ontsteking waarmee dat gepaard gaat, heet een acute jichtaanval.

 

 

Wat zijn de belangrijkste klachten?

Bij een jichtaanval heeft men een heftige, acuut ontstane pijn,zwelling en roodheid van een gewricht. Het gewricht voelt warm aan, en bewegen van het gewricht is zeer pijnlijk. Heel soms ontstaat er koorts. In 50 tot 60 procent van de gevallen treft de aanval de grote teen. Ook in andere gewrichten kan jicht voorkomen, soms zelfs in meerdere tegelijk.

 

 

Wat is chronische jicht?

Een aanval duurt, onbehandeld, meestal enkele dagen tot drie weken. Daarna gaan de klachten veelal vanzelf over. Tweederde van de patiënten krijgt binnen een jaar na de eerste aanval een tweede. Na verloop van tijd kunnen bij de gewrichten verdikkingen onder huid — zogenaamde tophi of jichtknobbels — ontstaan. Meestal zijn ze niet pijnlijk. Jicht gaat vaak samen met hoge bloeddruk en een grotere kans op hart- en vaatziekten, nierziekten en diabetes. Jicht kan ook samengaan met het slaap-apnoe syndroom (OSAS).  Huisartsen gaan tegenwoordig beter controleren of hun jichtpatiënten risico lopen op hart- en vaatziekten. We weten helaas nog niet of het verlagen van het urinezuur helpt om het hart en de bloedvaten te beschermen, maar we vermoeden het wel.

 

Wat gebeurt er als jicht slecht behandeld wordt?

Wie langdurig slecht behandelde jicht heeft, krijgt extra slijtage aan de gewrichten  waardoor bewegen moeilijk en pijnlijk wordt. Ook kunnen er jichtknobbels ontstaan. Deze jichtknobbels worden tofi genoemd.

 

 

Hoe vaak komt jicht voor?

Jicht(artritis) is een vorm van reuma. Het komt het meest voor bij 65-plussers: zes procent van de mannen heeft jicht, en twee procent van de vrouwen. Soms echter komt jicht ook al op jongere leeftijd voor.

 

 

Hoe wordt jicht behandeld?

Bij een acute aanval krijgen patiënten ontstekingsremmende pijnstillers, zogenaamde NSAID’s, zoals naproxen en diclofenac. Ook prednison of colchicine zijn effectieve ontstekingsremmers. Momenteel loopt er een studie naar een nieuw ontstekingsremmend middel. Het betreft Dapansutrile deze studie loopt alleen in VieCuri te Venlo maar er volgt een internationale studie naar dit middel.

Komen de aanvallen vaker voor, dan is het belangrijk om de achterliggende oorzaak aan te pakken: het teveel aan urinezuur in het bloed. Het meest gebruikte medicijn daarvoor is allopurinol, een remmer van de productie van urinezuur. Een op de tien patiënten krijgt te maken met bijwerkingen. Voor hen is er febuxostat, een nieuwer urinezuurverlagend medicijn, met nagenoeg dezelfde werking als allopurinol. Soms wordt daarbij benzbromaron gegeven, een middel dat ervoor zorgt dat je meer urinezuur uitplast. Huisartsen behandelen meestal alleen de pijnklachten van jicht want dat is het acute probleem. Minder vaak wordt de onderliggende oorzaak , nl het verhoogde urinezuur behandeld. Soms is het even zoeken, maar met (een combinatie van) urinezuurremmers is uiteindelijk 99 procent van de patiënten jichtvrij.’

 

 

Waarom krijgt niet iedereen urinezuurremmers na een jichtaanval?

Na een enkele jichtaanval is het waarschijnlijk nog niet nodig om dagelijks voor de rest van je leven een urinezuurremmer te slikken. Allereerst moet men kijken naar leefstijl en  dieet. Een overgewicht is niet goed. In de huisartsenrichtlijn staat bovendien dat men pas bij patiënten met méér dan drie jichtaanvallen per jaar kan overwegen om urinezuurremmers voor te schrijven. Als de jicht niet goed onder controle komt of er vreemdere presentaties zijn wordt je naar de reumatoloog verwezen. Binnen de Reumatologie geven we bij twee jichtaanvallen binnen een jaar al  urinezuurremmers. Maar dan hebben we het wel over een 100% zekere diagnose door kristalbewijs dmv een gewrichtspunctie verkregen. Wanneer langdurige behandeling wordt overwogen is het goed om uit te gaan van deze 100% zekere diagnose’. Vraag dat van uw arts.

 

 

Hebben alternatieve behandelingen zin?

Er zijn homeopathische middelen om je urine minder zuur te maken. Dat zou tegen jicht helpen, maar het effect daarvan is nooit aangetoond. Hetzelfde geldt voor alle andere alternatieve middelen tegen jicht. Kies je toch voor een alternatieve behandeling,bespreek dat met uw arts en stop nooit zomaar met de reguliere medicijnen.

 

 

Is jicht een typische mannenziekte?

Ja, het merendeel van de patiënten is man. Zij krijgen hun eerste jichtaanval meestal tussen hun 40ste en hun 50ste jaar, vrouwen veelal pas na de overgang. Dat meer mannen er last van hebben, komt vermoedelijk doordat oestrogenen ook wel vrouwelijke hormonen, een beschermend effect tegen jicht hebben.

 

 

Jicht wordt wel een welvaartsziekte genoemd. Terecht?

Dat jicht uitsluitend een ziekte van drinkebroers en Bourgondiërs zou zijn, is echt een misverstand. Voeding is maar voor zo’n 10 procent verantwoordelijk voor het urinezuurgehalte in het bloed. De overige 90 procent wordt bepaald door factoren binnen het lichaam. Om het nog ingewikkelder te maken: lang niet alle mensen met een hoog urinezuur in het bloed krijgen jichtaanvallen. Maar als je toch al veel urinezuur in je lichaam hebt, kan overmatige voeding of alcohol gebruik een aanval uitlokken.

 

 

Wat kun je zelf doen?

Jichtpatiënten doen er goed aan om dagelijks minimal 1,5 liter water te drinken, om zoveel mogelijk urinezuur uit te plassen. Een gezond gewicht en een gezonde voeding vormen een belangrijke aanvullende behandeling.

 

 

Voedingsadvies bij jicht

  • Kijk uit: Wees voorzichtig met alcohol, met name bier en maltbier. Alcohol verhoogt het urinezuurgehalte in het bloed en maakt het voor de nieren moeilijk om urinezuur kwijt te raken.
  • Kijk uit: Hoe meer fructose (fruitsuiker) je dagelijks binnenkrijgt, hoe hoger het risico op een jichtaanval kan zijn. Fructose komt voor in veel zoete producten, zoals suikerhoudende frisdranken, fruitsappen, koek en snoep. Beperk het gebruik daarvan dus.
  • Magere zuivelproducten zijn juist goed. Bepaalde eiwitten in zuivelproducten bevorderen namelijk de uitscheiding van urinezuur.
  • Hetzelfde geldt overigens voor koffie, mits je er minimaal zes kopjes per dag van drinkt.
  • Als je overgewicht hebt, is het verstandig om af te vallen tot een gezond gewicht. Bij een gezond gewicht zal het urinezuurgehalte in het bloed dalen.